غلو تشيّع و يا تشيّع بدون غلو و انحراف كه اين نوع بدعت در ميان تابعين و تابعان تابعين با وجود دين‌دارى ، پارسايى و راستگويىشان بسيار بود و اگر حديث اينان رد شود تمام آثار نبوى از بين رفته است و اين مفسده‌اى آشكار است ، و سپس بدعت بزرگ مانند رفض كامل و غلو در آن باره و فرو گذاردن أبو بكر و عمر و دعوت بر اين روش كه با اين نوع از بدعت نه قابل استدلال است و نه كرامتى براى صاحب بدعت مىباشد . « 1 » اما اين نظر ذهبى حامل هيچ نوع انگيزهء اصيلى نمىتواند باشد ، زيرا كه تحقيق علمى ، بر پذيرش قول شخص موثق راستگويى حكم مىكند كه از دروغ برحذر است ، و به خصوصيات عقيدتى در اين مسأله هيچ دخالتى داده نمىشود . ( 1 ) دوستى اهل بيت خداوند به ابان معرفت و ولايت اهل بيت عليهم السلام را مرحمت كرده بود و او حافظ علوم و آداب ايشان و در فقه اهل بيت مجتهد بوده است و همواره در ميان مردم فتوا مىداد و در پرتو فتوايش مشكلات مردم را حل مىكرد و همچنين در مجالس و محافل كوفه فضايل ايشان را مىگفت و با دشمنان و مخالفانشان در زمانى محاجّه و مناظره مىفرمود كه هر كس نام ايشان را به نيكى ياد مىكرد در معرض سخت‌ترين نوع گرفتاريها و ناگواريها قرار مىگرفت ، زيرا كه امويان براى سركوبى و وارد ساختن سخت‌ترين مجازات نسبت به محبّان و مواليان اهل بيت بسيار جدّى بودند و ليكن ابان خودش را براى اين مشكلات آماده كرده بود زيرا كه محبت وى نسبت به اهل بيت عليهم السلام تنها يك مسألهء عاطفى نبود بلكه بر اساس تفكّر و دليل استوار بود ؛ كتاب و سنّت ، دوستى اهل بيت را بر مسلمانان واجب دانسته و آن را جزئى غير قابل انفكاك از اسلام شمرده‌اند . به هر حال ابان ولاى اهل بيت را بشدت در دل داشت و معتقد بود كه

--> ( 1 ) ميزان الاعتدال : 1 / 5 - 6 .